การออกกำลังตอขา

 

การออกกำลังกาย

           นอกจากวิธีการผ่าตัดที่ดีแล้ว การออกกำลังตอขาเป็นสิ่งที่มีความจำเป็นมากเพื่อที่จะได้ตอขาที่สมบูรณ์ โดยมีเป้าหมายเพื่อป้องกันการติดงอของข้อต่อ, ทำให้การไหลเวียนโลหิตของตอขาดี, ทำให้เกิดความสมดุลของกำลัง กล้ามเนื้อ, เพิ่มกำลัง เพิ่มความทนทานและการทำงานประสานกันของกล้ามเนื้อและป้องกันการฝ่อลีบของกล้ามเนื้อ บริเวณตอขา การออกกำลังกายทั่วๆไปมีดังนี้

กำลังแขนทั้งสองข้างมีความจำเป็นเพราะผู้ป่วยต้องหัดเดินโดยใช้ไม้ค้ำยันและการใช้ไม้ค้ำยันต้องใช้กำลังแขน ซึ่งทำน้าที่ในการเหยียดข้อศอก

           กำลังกล้ามเนื้อบริเวณลำตัวต้องแข็งแรงเพื่อใช้ในการทรงตัว กำลังกล้ามเนื้อขาข้างที่ดีซึ่งต้องรับน้ำหนักแทน ขาเสีย เราต้องออกกำลังเพื่อเพิ่มความแข็งแรงและทนทานให้มากยิ่งขึ้น ส่วนขาข้างที่ตัดก็ไม่ใช้จะปล่อยไว้เฉยๆ ต้องออกกำลังด้วยเช่นกัน

           การออกกำลังตอขาในผู้ป่วยตัดขาระดับเหนือเข่า การตัดขาระดับเหนือเข่า ข้อเข่าธรรมชาติของผู้ป่วยก็จะถูกตัดออกไปด้วย ซึ่งจะส่งผลให้ผู้ป่วยจำเป็นต้องมีความแข็งแรงของกล้ามเนื้อสะโพกและลำตัวที่เพียงพอที่จะมาช่วยควบคุมการทำงานของขาเทียมให้เป็นไป อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งประกอบไปด้วยท่าทางการออกกำลังดังนี้

1. การบริหารกล้ามเนื้อบริเวณก้น

           ในการออกกำลังท่าดังกล่าวสามารถจะทำได้ไม่ว่าจะอยู่ในอริยาบทใดก็ตาม โดยการเกร็งกล้ามเนื้อบริเวณก้นค้างไว้ประมาณ 10 วินาที ต่อ 1 ครั้ง วันหนึ่งให้ทำบ่อยๆ ครั้งเท่าที่จะทำได้

2. การบริหารกล้ามเนื้อเหยียดของข้อสะโพก

           ให้คนพิการนอนหงาย ใช้หมอนขนาดเล็กรองตรงบริเวณส่วนปลายของตอขา ออกแรงเหยียดตอขากดหมอนลง ยกสะโพกให้ลอยพ้นพื้น หรือออกกำลังกายในท่านอนคว่ำ โดยการเหยียดตอขาต้านกับแรงโน้มถ่วงของโลก 15-20 ครั้งต่อการออกกำลัง 1 ครั้ง ทำวันละ 2-3 ครั้ง การออกกำลังเหยียดสะโพกของขาด้านดี ให้คนพิการนอนหงาย ชันเข่าของขาด้านดีแล้วยกก้นขึ้นให้สะโพก เหยียดตรง 15-20 ครั้ง ต่อการออกกำลัง 1 ครั้ง ทำวันละ 2-3 ครั้ง

3. การบริหารกล้ามเนื้องอของข้อตะโพก

           ให้คนพิการนอนคว่ำ รองหมอนขนาดเล็กบริเวณปลายตอขางอข้อตะโพกกดปลายตอขาลงยกกระดูกเชิงกราน ให้สูงขึ้น 15-20 ครั้งต่อการออกกำลัง 1 ครั้ง ทำวันละ 2-3 ครั้ง

4. การบริหารกล้ามเนื้อที่ช่วยในการกางขา

           ให้คนพิการนอนตะแคงทับขาข้างที่ถูกตัด รองหมอนขนาดเล็กบริเวณปลายของตอขา รองขาด้านดีด้วยกล่อง หรือเก้าอี้ขนาดเล็ก ออกแรงกดปลายตอขาลง ยกกระดูกเชิงกรานให้สูงขึ้น 15-20 ครั้ง ต่อการออกกำลัง 1 ครั้ง ทำวันละ 2-3 ครั้ง

5. การบริหารกล้ามเนื้อที่ช่วยในการหุบขา

           ให้คนพิการนอนตะแคงทับขาด้านดี วางตอขาไว้บนหมอนและเก้าอี้ขนาดเล็ก ออกแรงกดบริเวณปลายตอขา

ลงยกกระดูกเชิงกรานให้สูงขึ้น 15-20 ครั้ง ต่อการออกกำลัง 1 ครั้งทำวันละ 2 -3 ครั้ง

6. การบริหารกล้ามเนื้อหน้าท้องด้านหน้า

           ให้คนพิการนอนหงาย ตั้งขาและเข่าขึ้นทำมุม 45 องศาวางเท้าด้านดีราบไปกับพื้นยกลำตัวขึ้น เหยียดแขนมา แตะที่บริเวณเข่าประมาณ 15-20 ครั้งต่อการออกกำลัง 1 ครั้ง ทำวันละ 2-3 ครั้ง

           การออกกำลังตอขาในผู้ป่วยตัดขาระดับใต้เข่าการตัดขาระดับใต้เข่าข้อเข่าธรรมชาติของผู้ป่วยยังคงมีอยู่กลุ่มกล้ามเนื้อที่ช่วยในการเหยียดข้อเข่าจะมีความสำคัญมากในการทำขาเทียมสำหรับผู้ป่วยที่ถูกตัดขาระดับ ใต้เข่าเพราะจะช่วยเหยียดข้อเข่าป้องกันข้อเข่าไม่ให้พับงอในขณะรับน้ำหนักตัวเป็นกลุ่มกล้ามเนื้อมัดใหญ่อยู่ทางด้านหน้าของหน้าขาซึ่งมีท่าทางการออกกำลังกายดังนี้

1. การบริหารกล้ามเนื้อเหยียดของเข่า

           ให้คนพิการนอนคว่ำ รองผ้าขนหนูบริเวณหน้าขาและบริเวณเข่า ให้คนพิการออกแรงกดและเหยียดปลายตอขาลง หรือให้คนพิการนอนหงาย รองหมอนบริเวณข้อพับเข่าของขาข้างที่ถูกตัด เหยียดเข่าขึ้น-ลงเป็นจังหวะ สม่ำเสมอ 15-20 ครั้ง ต่อการออกกำลัง

1 ครั้ง วันละ2-3 ครั้ง

2. การบริหารกล้ามเนื้องอของเข่า

           ให้คนพิการนอนหงาย รองหมอนขนาดเล็กบริเวณปลายของตอขา ออกแรงกดปลายตอขาลงแล้วงอเข่า มาหาลำตัว หรือให้คนพิการนอนคว่ำงอ-เหยียดตอขาขึ้น-ลง 15-20 ครั้ง ต่อการออกกำลัง 1 ครั้ง ทำวันละ 2-3 ครั้ง